“Gratis kittens af te halen.”
We zien het nog steeds verschijnen op Facebook, in lokale groepen of tussen kennissen.
Een nestje was “niet gepland”. De kittens zijn oud genoeg. Er worden snel enkele mensen gezocht die “er eentje willen”. En omdat er geen geld wordt gevraagd, lijkt er op het eerste gezicht weinig verkeerd mee.
Maar zo werkt het niet.
Een kitten is geen gratis product dat je zomaar van het ene gezin naar het andere kunt doorschuiven.
In Vlaanderen bestaan er duidelijke wettelijke regels voor het weggeven van katten en kittens. En ja: ook gratis weggeven valt wettelijk onder het verhandelen van een dier.
Daarom willen wij vanuit VZW Missie Miauw heel duidelijk zijn:
Neem niet zomaar een “gratis kitten” mee.
Je helpt het kitten daar niet noodzakelijk mee. Integendeel: je kunt zo een illegale en schadelijke praktijk mee in stand houden.
Kittens gratis weggeven is wettelijk óók verhandelen
Een van de grootste misverstanden is dat de wet niet zou gelden wanneer er geen geld wordt gevraagd.
Veel mensen denken:
“Ik verkoop mijn kittens toch niet? Ik geef ze gratis weg.”
Voor de Vlaamse dierenwelzijnsregelgeving maakt dat geen verschil.
Onder verhandelen valt niet alleen het verkopen van een dier, maar ook het kosteloos afstaan ervan.
“Gratis” betekent dus niet “vrij van regels”.
Wie een kitten weggeeft, moet zich aan de wettelijke voorwaarden voor de overdracht van katten houden.
Wanneer mag een kitten naar een nieuwe eigenaar?
- Het kitten moet minstens 12 weken oud zijn.
- Het kitten moet geïdentificeerd zijn met een microchip.
- Het kitten moet geregistreerd zijn in CatID.
- Het kitten moet vóór overdracht gesteriliseerd of gecastreerd zijn.
- De overdracht moet gebeuren volgens de regels die gelden voor het aanbieden en verhandelen van katten.
Je mag dus geen kitten meegeven met de boodschap:
“Jullie kunnen haar later zelf laten chippen.”
Of:
“De nieuwe eigenaar zal hem later wel laten castreren.”
De kat moet vóór de overdracht wettelijk in orde zijn.
Er bestaan specifieke uitzonderingen, bijvoorbeeld voor bepaalde overdrachten tussen erkende kwekers of naar het buitenland. Voor een gewone overdracht aan een particulier gelden die uitzonderingen niet.
Moet een kitten echt vóór de overdracht gesteriliseerd of gecastreerd zijn?
Ja.
Ook dit zorgt regelmatig voor verwarring, zeker wanneer het over jonge kittens gaat.
Toch bepaalt de Vlaamse regelgeving dat een kat die wordt verkocht of gratis wordt weggegeven in principe vóór de overdracht gesteriliseerd of gecastreerd moet zijn.
Dat is geen regel die dierenasielen zelf hebben bedacht.
Het maakt deel uit van het Vlaamse kattenbeleid om ongecontroleerde voortplanting en nieuwe ongewenste nestjes tegen te gaan.
Een ongecastreerde kat lijkt misschien geen groot maatschappelijk probleem.
Maar wanneer duizenden katten zich ongecontroleerd kunnen voortplanten, zijn de gevolgen zeer reëel.
Mag je als particulier gratis kittens aanbieden op Facebook?
Nee.
Als particulier mag je honden en katten niet zomaar te koop of gratis aanbieden via sociale media zoals Facebook.
Dat geldt dus ook voor berichten zoals:
“Gratis kittens af te halen.”
Ook algemene zoekertjessites zijn geen vrijplaats
Ook algemene verkoop- en zoekertjessites mogen niet zomaar gebruikt worden om als particulier katten te koop of gratis aan te bieden.
Voor particulieren gelden specifieke regels over waar een kat mag worden geadverteerd.
Dat het kitten gratis wordt aangeboden, maakt daarbij geen verschil.
Herken de alarmsignalen
Lijst rode vlaggen bij een advertentie.
Zie je bijvoorbeeld:
- “Gratis kittens af te halen”
- “Kittens 9 weken oud en mogen weg”
- “Nog niet gechipt”
- “Nieuwe eigenaar moet zelf laten steriliseren”
- “Wie eerst komt, mag kiezen”
- “Stuur PB via facebook”
dan zijn dat redenen om extra voorzichtig te zijn en na te gaan of de wettelijke voorwaarden worden gerespecteerd.
Schattige foto’s veranderen de wettelijke verplichtingen niet.
En wat met een “oepsnestje”?
Ook daar moeten we als samenleving eerlijk over durven zijn.
In Vlaanderen geldt een algemene sterilisatieplicht voor katten.
Een ongepland nestje is daarom niet gewoon:
“Ach, de natuur heeft haar werk gedaan.”
Een kattenhouder draagt verantwoordelijkheid voor het voorkomen van ongewenste voortplanting.
Wie bewust katten wil kweken, moet bovendien voldoen aan de regelgeving die daarvoor geldt.
Laat vooral de moederpoes steriliseren
Wanneer er toch een ongewenst nest kittens is geboren, moet niet alleen naar een oplossing voor de kittens worden gezocht.
Minstens even belangrijk is de vraag:
Wat gebeurt er met de moederpoes?
Zonder sterilisatie kan enkele maanden later opnieuw een nest ontstaan.
En daarna opnieuw.
Daarom moet het voorkomen van een volgend nest altijd onderdeel zijn van de oplossing.
"Maar ik red dat kitten toch als ik het meeneem?"
Dat gevoel begrijpen wij.
Je ziet een kitten waarvoor iemand een thuis zoekt en denkt:
“Als ik het meeneem, heeft het tenminste een goede thuis.”
Maar daarmee is het grotere probleem niet noodzakelijk opgelost.
Wanneer alle kittens uit een ongewenst nest zonder vragen snel een nieuwe thuis vinden:
- verdwijnt het probleem voor de eigenaar;
- is er minder druk om de moederpoes te steriliseren;
- kan enkele maanden later opnieuw een nest ontstaan;
- blijft het systeem van ongecontroleerde voortplanting bestaan.
Door één kitten mee te nemen kun je dus onbedoeld bijdragen aan het ontstaan van het volgende nest.
Daarom adviseren ook de Vlaamse autoriteiten om niet zomaar in te gaan op aanbiedingen van gratis kittens wanneer daarmee een verkeerde praktijk in stand wordt gehouden.
Een kitten is misschien gratis. Een kat houden is dat nooit.
Het woord gratis maakt een kitten aantrekkelijk.
Maar verantwoord kattenhouden is nooit gratis.
Een kattenouder moet rekening houden met onder andere:
- kwalitatieve en gezonde kattenvoeding;
- kattenbakvulling;
- vaccinaties;
- jaarlijkse gezondheidscontroles;
- preventieve zorg;
- sterilisatie of castratie;
- identificatie en registratie;
- onverwachte dierenartskosten;
- gebitsverzorging;
- eventuele medicatie;
- opvang tijdens vakantie;
- kattenbakken,
- krabmogelijkheden en andere materialen.
Een kat kan gemakkelijk vijftien jaar of langer deel uitmaken van je gezin.
Wie vooral aangetrokken wordt door het woord “gratis kittens”, moet zich daarom eerst afvragen of hij of zij klaar is voor de verantwoordelijkheid die daarna komt.
Waarom Missie Miauw zo streng is over gratis kittens
Wij schrijven dit niet vanuit theorie.
Als erkend gespecialiseerd kattenasiel worden wij geconfronteerd met wat er gebeurt wanneer verantwoord kattenbezit fout loopt.
- ongewenste nestjes;
- kittens die te vroeg van hun moeder worden weggehaald;
- katten die niet gechipt of geregistreerd zijn;
- dieren waarvan niemand nog weet wie de verantwoordelijke eigenaar is;
- onvoldoende gesocialiseerde kittens;
- katten die worden afgestaan wanneer er problemen ontstaan;
- ongecastreerde katten die voor nieuwe nestjes zorgen;
- zwerfkattenpopulaties die blijven aangroeien;
- dieren waarvoor uiteindelijk een asiel een oplossing moet zoeken.
Uiteindelijk zijn het niet alleen dierenasielen en vrijwilligers die daarvan de gevolgen dragen.
Vooral de katten betalen de prijs.
Daarom gaat deze boodschap niet over mensen met de vinger wijzen.
Het gaat over verantwoordelijkheid nemen vóór er een probleem ontstaat.
Heb je onverwacht een nest kittens?
Zet ze niet zomaar gratis op Facebook.
Neem contact op met een erkend dierenasiel en vraag advies over de correcte procedure.
- Neem contact op met een erkend dierenasiel.
- Laat controleren welke wettelijke verplichtingen nog moeten worden uitgevoerd.
- Zorg ervoor dat de kittens niet te vroeg van hun moeder worden gescheiden.
- Zorg voor correcte identificatie en registratie.
- Zorg dat aan de sterilisatie- of castratieverplichting wordt voldaan.
- Laat de moederpoes steriliseren.
- Zoek geen snelle oplossing via Facebook of een algemene zoekertjessite.
Een ongewenst nest kittens zo snel mogelijk verspreiden lost het onderliggende probleem niet op. Voorkomen dat er opnieuw een nest komt, wel.
Zie je gratis kittens aangeboden op Facebook of internet?
Reageer niet automatisch met:
“Ik wil er eentje!”
Kijk eerst kritisch naar wat er wordt aangeboden.
Controleer deze zaken
Vraag of controleer:
- Hoe oud zijn de kittens?
- Zijn ze minstens 12 weken oud?
- Zijn ze gechipt?
- Zijn ze geregistreerd in CatID?
- Zijn ze gesteriliseerd of gecastreerd?
- Wie biedt de kittens aan?
- Via welk kanaal worden ze aangeboden?
- Worden de wettelijke voorwaarden voor overdracht gerespecteerd?
- Wat gebeurt er met de moederpoes?
Zijn er aanwijzingen dat de dierenwelzijnsregels worden overtreden, dan kun je dit melden bij Dierenwelzijn Vlaanderen.
Bij acute verwaarlozing of wanneer een dier onmiddellijk gevaar loopt, kan ook de politie worden ingeschakeld.
Waarom bestaat deze wetgeving eigenlijk?
De regels bestaan niet om het mensen moeilijk te maken.
Ze bestaan om katten te beschermen.
De regelgeving helpt onder andere om:
- ongewenste voortplanting te verminderen;
- de zwerfkattenpopulatie terug te dringen;
- te voorkomen dat kittens te jong worden weggehaald;
- katten traceerbaar te maken via identificatie en CatID;
- impulsieve aanschaf van katten tegen te gaan;
- illegale kattenhandel moeilijker te maken;
- de instroom bij dierenasielen te beperken;
- katten een betere start in hun nieuwe gezin te geven.
Steriliseren, identificeren, registreren en verantwoord herplaatsen zijn geen administratieve details. Ze vormen samen een belangrijk deel van verantwoord kattenwelzijn.
Wil je écht een kitten helpen?
Doe het dan op een manier die niet alleen dat ene kitten helpt, maar ook voorkomt dat het probleem zich blijft herhalen.
- Adopteer via een erkend dierenasiel.
- Kies bij aankoop voor een erkende kweker.
- Ga niet impulsief in op advertenties met gratis kittens.
- Vraag altijd of de wettelijke verplichtingen zijn uitgevoerd.
- Werk niet mee aan het te vroeg scheiden van kittens en hun moeder.
- Stimuleer kattenhouders om hun dieren te laten steriliseren.
- Meld mogelijke illegale praktijken wanneer dat nodig is.
Een kat redden betekent soms ook weigeren mee te werken aan een systeem dat telkens opnieuw nieuwe katten in problemen brengt.
Wil je een kitten adopteren? Doe het verantwoord.
Reageer niet impulsief op een advertentie met “gratis kittens”. Via Lucky Cats kun je een adoptieprofiel aanmaken en zoeken we naar een kat die past bij jouw gezin, woonomgeving en levensstijl.
Veelgestelde vragen over gratis kittens en katten weggeven in Vlaanderen
Mag ik als particulier kittens gratis weggeven in Vlaanderen?
Gratis weggeven valt ook onder het wettelijke begrip verhandelen.
Dat betekent dat de wettelijke voorwaarden voor de overdracht van katten blijven gelden, ook wanneer er geen geld wordt gevraagd.
Bovendien gelden regels voor de kanalen waarmee een particulier een kat mag aanbieden.
Mag ik gratis kittens aanbieden op Facebook?
Particulieren mogen honden en katten niet zomaar te koop of gratis aanbieden via sociale media zoals Facebook.
Het feit dat je geen geld vraagt, vormt geen uitzondering.
Mag ik kittens gratis aanbieden op 2dehands of andere zoekertjessites?
Algemene zoekertjessites zijn voor particulieren geen vrij kanaal om katten aan te bieden.
Voor het aanbieden van honden en katten gelden in Vlaanderen specifieke regels en toegelaten media.
Hoe oud moet een kitten zijn voordat het mag worden weggegeven?
Een kitten moet minstens 12 weken oud zijn voordat het mag worden overgedragen.
Moet een kitten gechipt zijn voordat ik het weggeef?
Ja.
Een kat moet vóór de overdracht correct geïdentificeerd zijn met een microchip en geregistreerd zijn in CatID.
Moet een gratis kitten gesteriliseerd of gecastreerd zijn?
Ja, in principe wel.
Ook wanneer een kat gratis wordt afgestaan, gelden de regels voor sterilisatie of castratie vóór overdracht. Voor enkele specifieke situaties bestaan wettelijke uitzonderingen.
Mag de nieuwe eigenaar het kitten later zelf laten chippen?
Bij een gewone overdracht aan een particuliere nieuwe eigenaar moet de kat in principe vóór de overdracht gesteriliseerd of gecastreerd zijn.
Wat moet ik doen als mijn kat onverwacht kittens heeft?
Neem contact op met een erkend dierenasiel of vraag advies aan Dierenwelzijn Vlaanderen.
Zet de kittens niet zomaar gratis op Facebook.
Zorg er vooral ook voor dat de moederpoes wordt gesteriliseerd, zodat er geen volgend ongewenst nest ontstaat.
Wat moet ik doen als ik illegale gratis kittens zie aangeboden?
Ga niet impulsief op het aanbod in.
Wanneer je vermoedt dat de Vlaamse dierenwelzijnsregels worden overtreden, kun je hiervan melding maken bij Dierenwelzijn Vlaanderen.
Wanneer het om acuut dierenleed of onmiddellijk gevaar gaat, kan je best zo snel als mogelijk contact opnemen met de politie.
Waar kan ik veilig een kitten adopteren?
Kies bij voorkeur voor een erkend dierenasiel zoals VZW Missie Miauw.
Daar wordt niet alleen gekeken of een kat wettelijk en medisch in orde is, maar idealiter ook of het karakter en de behoeften van de kat passen bij het toekomstige gezin.
Gratis kittens lossen het probleem niet op. Verantwoorde kattenouders wel.
Wij begrijpen dat bijna niemand met slechte bedoelingen een nestje kittens gratis aanbiedt.
En wij begrijpen even goed waarom een kattenliefhebber onmiddellijk wil helpen.
Maar goede bedoelingen alleen zijn niet voldoende.
Wanneer we ongecontroleerde nestjes telkens opnieuw gemakkelijk verspreiden, verandert er niets.
- Daarom vragen wij aan iedere kattenouder:
Laat je kat steriliseren. - Daarom vragen wij aan iedereen die een kitten zoekt:
Ga niet zomaar in op advertenties met gratis kittens. - En daarom vragen wij aan mensen met een ongewenst nest:
Zoek een correcte oplossing via een erkend dierenasiel in plaats van de kittens zo snel mogelijk via sociale media te verspreiden.
Een kitten is geen product dat van eigenaar wisselt omdat iemand als eerste onder een Facebookbericht “interesse ❤️” schrijft.
Een kat is een levend wezen waarvoor iemand jarenlang verantwoordelijkheid draagt.
Gratis kittens lossen het probleem niet op.
Verantwoord kattenhouden wel.
Eddy Lekens
Voorzitter VZW Missie Miauw
Erkend gespecialiseerd kattenasiel in Geel met erkenningsnummer: HK30108725
Bronnen en wettelijke informatie
- Dierenwelzijn Vlaanderen: Huisdieren verhandelen of kweken.
- Dierenwelzijn Vlaanderen: Verwaarloosde of mishandelde dieren melden.